Wat is een kaamlaag en hoe kom je er vanaf?
Heb je last van een kaamlaag (olie laagje) op het oppervlak van jouw aquarium?
Een zogenoemde kaamlaag (olie-achtig laagje) op het wateroppervlak is meestal niet direct iets om je zorgen over te maken. Tenzij het dikker word en de uitwisseling van zuurstof tussen het water en de omgeving beperkt. Maar, het ziet er in ieder geval niet aantrekkelijk uit. Heb je zo je best gedaan een schitterend aquarium in te richten en de mooiste bewoners hiervoor uitgezocht, kijk je tegen een lelijke "olie laag" aan..
Hier lees je wat de oorzaak is van deze kaamlaag en het belangrijkste, hoe je er makkelijk vanaf komt!
Wat is een kaamlaag?
Een kaamlaag (ook wel biofilm genoemd) kom je vaak tegen op het wateroppervlak van het aquarium. Deze laag bestaat uit een een enorme en complexe verzameling bacteriën (prokaryoten) en eukaryoten (andere organismen zoals algen, diatomeeën, schimmels en andere eencellige en meercellige wezens) die een laag vormen op het wateroppervlak.
Een kaamlaag aquarium wordt vaak ook biofilm aquarium genoemd. Deze biofilm bestaat uit micro organismen, bacteriën, schimmels en ander organisch materiaal dat zich verzamelt op de wateroppervlakte. In bijna ieder aquarium is wel biofilm aanwezig, maar meestal is deze zo dun dat je hem nauwelijks ziet.
Als je het de eerste keer ziet, doet het je misschien denken aan een benzine of olie vlek op het water of in een plas. Soms kan de biofilm ook meer wit of grijs van kleur zijn en vlokken vormen zodra het in beweging komt.
Wanneer de laag heel dik wordt, kan het lijken op een olieachtige substantie. Een dikke biofilm kan de uitwisseling van zuurstof via het oppervlak beperken. Daardoor kan het zuurstofgehalte in het aquariumwater dalen, vooral als er weinig beweging op het wateroppervlak is.
Afhankelijk van de oorzaak kan de ene biofilms er anders uitzien dan de andere.
Soms wordt deze laag ook kaamlaag genoemd, maar in de basis gaat het vaak om een biofilm. De slijmerige structuur van zo’n biofilm wordt ook wel glycocalyx genoemd. Dat is de laag waarmee bacteriën zich beter aan elkaar en aan het oppervlak kunnen hechten.
Wat is de oorzaak van een kaamlaag?
De meest voorkomende oorzaak is slecht onderhoud of een pas opgestart aquarium waar het biologische evenwicht nog niet is bereikt.
Een kaamlaag ontstaat vaak door verschillende factoren tegelijk. Denk aan organisch afval, voedselresten, etensresten, uitwerpselen, afstervende bladeren, dode vissen of te veel voer dat op de bodem blijft liggen. Dit afval vormt voeding voor bacteriën en andere micro organismen.
Als er rottend materialen zoals delen van planten, bladeren of voer in het water achter blijft. Kan dit een kaamlaag veroorzaken. Ook dierlijke uitwerpselen of dode vissen zijn belangrijke oorzaken van een biofilm. Heb je een nieuw stuk aquarium hout of andere decoratie toegevoegd aan je aquarium? Dan kan dit ook een oorzaak zijn.
Ook nieuw hout, stenen en nieuwe aquarium planten kunnen tijdelijk organische stoffen afgeven. Daardoor kan er ineens meer biofilm ontstaan, zelfs wanneer je de bak heel goed onderhoudt. In een nieuw aquarium is dit extra normaal, omdat nuttige bacteriën in het filtermateriaal nog moeten groeien.
Daarnaast kan een tekort aan plantengroei meespelen. Wanneer aquariumplanten te weinig voedingsstoffen krijgen, nemen planten opnemen minder afvalstoffen uit het water. Voldoende voeding toevoegen kan dan helpen om planten beter te laten groeien en overtollige voedingsstoffen uit het water te halen.
Hoe kom je van een kaamlaag af?
Als eerste is het natuurlijk belangrijk te zorgen voor goed onderhoud. Verwijder plantenresten, bladeren voerresten regelmatig uit het aquarium zodat dit niet gaat rotten. Houd daarnaast ook je aquariumbewoners goed in de gaten en zorg dat eventuele dode dieren zo snel mogelijk worden verwijderd.
Verwijder ook drijvend vuil, losse bladeren, voedsel en afval van de bodem. Door regelmatig schoon te maken voorkom je dat organisch materiaal gaat rotten en dat de biofilm steeds opnieuw terugkomt.
Een krachtig genoeg filter dat goed werkt is ook belangrijk bij de strijd tegen vervuiling in het water en een kaamlaag. Kijk daarom regelmatig of het filter nog goed werkt en reinig hem optijd op het moment dat hij vervuild is en de kracht afneemt.
Een goede filterwerking helpt om afvalstoffen af te breken en het biologische evenwicht stabiel te houden. Controleer ook of er voldoende beweging aan de oppervlakte is, zodat zuurstof beter wordt opgenomen en bacteriën minder kans krijgen om een dikke laag te vormen.
Een erg handig apparaatje in de strijd tegen de "olielaag" op het water is een oppervlakte skimmer!
De skimmer word bovenin het aquarium geplaatst en zuigt water aan vanaf het wateroppervlak. De betere skimmers zoals de Oase CrystalSkim 350 en 600 zijn zelfs voorzien van een drijvende ring waarmee ze zich automatisch aanpassen aan een wisselend waterniveau! Dit apparaatje zorgt voor een schoon wateroppervlak en verzamelt snel en effectief "drijvend vuil" zoals plantenresten en vervelende kaamlagen/ biofilms die de gasuitwisseling kunnen belemmeren. Zonder moeite vangt de skimmer ook de meest fijne deeltjes van het wateroppervlak. Ook in de strijd tegen hinderlijk kroos is de oppervlakte-skimmer ideaal.
Vaak is er binnen enkele minuten na het plaatsen van de skimmer al een groot verschil te zien! Vaak is het dan ook niet nodig de skimmer dag en nacht te laten draaien maar met tussenpozen, om de paar uur, even aan te laten gaan.
Een kaamlaag is meestal ongevaarlijk, maar wanneer de laag dik wordt en zuurstofuitwisseling beperkt, is ingrijpen verstandig. Een skimmer, goede filterwerking en minder organisch afval zorgen samen voor een stabielere waterkwaliteit.
Een kristalhelder wateroppervlak zonder biofilm en plantenresten is het resultaat! Met name bij open aquaria met een schitterende aquascape is een laag op het water erg hinderlijk. In deze gevallen is een oppervlakteskimmer dan ook de ideale aanvulling op het standaardfilter!
